Tháp Bà Ponagar Nha Trang Và Huyền Thoại Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Tháp Bà Ponagar Nha Trang Và Huyền Thoại Thánh Mẫu Thiên Y A Na

Hiện nay Tháp Bà Po Nagar là một trong những điểm du lịch nổi tiếng của thành phố Nha Trang, để được vào trong tham quan tháp quý khách phải mua vé vào cổng và để giữ gìn vẻ đẹp tôn nghiêm nơi đây xin quý khách vui lòng tuân thủ những quy định do ban quản lý đưa ra.

Liên hệ ngay

Tháp Bà Ponagar Nha Trang xây dựng ở thời kỳ đạo Hindu

Tháp Bà Po Nagar còn có tên gọi khác là Yang Po Inư Nagar hay Yang Pô Ana Gar (Inư, Ana trong tiếng Chăm, Eđê, Jarai có nghĩa là giống Cái) (tên đầy đủ là Po Inư Nagar, hay còn gọi là Po ANagar). Là ngôi đền Chăm Pa nằm trên đỉnh một ngọn đồi nhỏ cao khoảng 10-12 mét so với mực nước biển, ở cửa sông Cái (sông Nha Trang) tại Nha Trang - Khánh Hòa.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Cách trung tâm thành phố khoảng 2 km về phía bắc, nay thuộc phường Vĩnh Phước. Tên gọi "Tháp Po Nagar" được dùng để chỉ chung cả công trình kiến trúc này, nhưng thực ra nó là tên của ngọn tháp lớn nhất cao khoảng 23 mét. Ngôi đền này được xây dựng trong thời kỳ đạo Hindu (Ấn Độ giáo) đang cường thịnh khi Chăm pa trong giai đoạn có tên gọi là Hoàn Vương Quốc. Vì thế tượng nữ thần có hình dạng của Uma, vợ của Shiva.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Nữ vương Po Ina Nagar (còn gọi là Yang Pô Nagara, Po Ana gar (ana trong tiếng Chăm Eđê, Jrai là giống Cái) hay Bà Đen mà người Việt gọi là Thiên Y Thánh Mẫu Ana) là vị nữ thần được tạo nên bởi áng mây trời và bọt biển, người tạo dựng ra Trái Đất, sản sinh gỗ quý, cây cối và lúa gạo.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Bà có 97 chồng, trong đó chỉ một mình Po Yan Amo là người có uy quyền và được tôn trọng hơn cả. Bà có 38 người con gái, tất cả đều hóa thân thành nữ thần, trong đó có ba người được người Chăm chọn làm thần bảo vệ đất đai và còn thờ phụng cho tới ngày nay.

Tổng thể kiến trúc của tháp Po Nagar gồm 3 tầng, đi từ dưới lên trên

- Tầng thấp: Ngang mặt đất bằng là ngôi tháp cổng mà nay không còn nữa. Từ đấy có những bậc thang bằng đá dẫn lên tầng giữa.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

- Tầng giữa: Nơi đây hiện chỉ còn hai dãy cột chính bằng gạch hình bát giác, mỗi bên 5 cột có đường kính hơn 1 mét và cao hơn 3 mét. Ở hai bên các dãy cột lớn có 12 cột nhỏ và thấp hơn, tất cả lại nằm trên một nền bằng gạch cao hơn 1 mét.

Dựa vào cấu trúc này người ta cho rằng đây vốn là một tòa nhà rộng lớn có mái ngói, là nơi để khách hành hương nghỉ giải lao và sắm sửa lễ vật trước khi lên dâng cúng ở các điện bên trên. Từ tầng giữa này, lại có một dãy bậc thang bằng gạch dốc hơn dẫn lên tầng trên cùng.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

- Tầng trên cùng: Là nơi các tháp được xây dựng, ngay trước mặt ngôi tháp chính. Những bậc thang này từ lâu đã không hề được sử dụng. Bậc thang bằng đá ong thấy hiện nay ở phía nam tháp Bà rộng lớn hơn được xây vào thập niên 1960 do nhu cầu du lịch gia tăng.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Tháp thờ chính ở dãy trước khá lớn và cao khoảng 23 mét, là tháp Po Nagar, mà ta hay gọi là tháp Bà. Nguyên thủy chính là tháp thờ thần Parvati, vợ của Shiva. Tháp chính thờ thần Po Nagar (Umar), vợ của thần Siva.

Tháp Bà xây 4 tầng, mỗi tầng đều có cửa, tượng thần và hình thú bằng đá, ở 4 góc có 4 tháp nhỏ. Bên trong là tượng nữ thần (cao 2,6 m) tạc bằng đá hoa cương màu đen (trước đó là gỗ trầm hương, và xa hơn nữa là bằng vàng) ngồi trên bệ đá uy nghiêm hình đài sen, lưng tựa phiến đá lớn hình lá bồ đề. Đây là một kiệt tác về điêu khắc Chămpa, là sự kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật tượng tròn và chạm nổi. Phía sau lưng là suối khoáng nóng tháp bà, cung cấp tắm nóng, tắm bùn cao cấp ở Nha Trang.

Du khách có thể cân nhắc tham gia Tour nội thành Nha Trang trong ngày để được đưa đón tận nơi, chuẩn bị ăn trưa và được cung cấp những thông tin chi tiết nhất về Nhà Thờ Đá, Chùa Long Sơn và Viện Hải Dương Học..

Sự thật huyền thoại người mẹ xứ sở Thiên Y A Na

Nói về Tiên Nữ Thiên Y A Na thì có rất rất nhiều truyền thuyết ly kỳ. Nhưng câu chuyện được sự tin tưởng của người dân cũng như các học giả nghiên cứu do Phan Thanh Giản chép lại thành một bài ký và Bố chánh sứ tỉnh Khánh Hòa là Nguyễn Quýnh khắc bia dựng phía sau tháp Poh Nagar ghi lại rằng:

Tích xưa tại núi Đại An (nay là Đại Điền – Khánh Hòa), có 2 vợ chồng tên Tiều đến sinh sống, xây nhà và cuốc rẫy để trồng dưa. Cứ mỗi độ dưa chín thì lại bị mất trộm. Một hôm ông Tiều rình xem là ai đã lấy dưa của nhà mình thì không ngờ ông lại bắt gặp được một thiếu nữ trạc độ tuổi xuân xanh, đẹp như tranh vẽ. Điều kỳ lạ là cô cứ hái dưa và đùa giỡn dưới trăng. Vì gia cảnh không có con cái nên ông đã đem thiếu nữ này về nuôi và thương yêu hết lòng như con ruột của mình.

Tiên Nữ Hóa Kỳ Nam

Cuộc sống gia đình cứ yên bình diễn ra đến một hôm trời lụt lớn. Vì là con người năng động, thích vui đùa, thiếu nữ đã lấy các viên đá và chất thành 3 hòn giả Sơn (núi) và hái hoa lá cắm vào. Ông Tiều thấy thế cho rằng hành động của cô không hợp với quy tắc thời bấy giờ. Ông không ngờ được con gái mình chính là tiên nữ giáng trần đang nhớ cảng bồng lai, do đó ông đã nặng lời la rầy.

Cảnh vật đã tiêu điều, hoang sơ, buồn bã, lại bị cha mắng. Nhân khúc kì nam đang trôi theo dòng nước, nàng đã hóa thân vào khúc kì nam và mặc cho dòng nước chảy. Nàng trôi dạt ra biển cả rồi dừng chân tấp vào mé sông của đất Trung Hoa.

Mùi hương từ kỳ nam bay ngào ngạt khắp cả vùng, dân chúng thấy thế lấy làm lạ rủ nhau đến xem. Thấy được đây là gỗ tốt nên ai cũng muốn giành lấy về cho mình nhưng lạ thay không một ai có thể khiên nổi.

Tin đồn lan truyền khắp cả kinh thành và cũng đến tai của thái tử Bắc Hải. Thái tử nghe thấy thế muốn đến tận nơi để xem thực hư. Nhưng khi tận mắt thấy được khúc gỗ nhỏ, ông dùng tay mình nâng thử và thật lạ kì chúng nhẹ như không. Thái tử cho truyền lệnh mang về cung và xem chúng như báu vật.

Trong một đem trăng mờ, Thái Tử thấy thấp thoáng có bóng người gần chỗ kỳ nam, chạy vội đến nhưng không thấy ai, tứ bề vắng lặng, chỉ thấy khúc gỗ và mùi thơm thoang thoảng. Không nản chí chờ đợi, ông canh suốt mấy ngày mấy đêm. Một hôm trăng thanh, im lặng, bước ra từ khúc kì nam, một tiên nữ giai nhân tuyệt trần, hương thơm ngào ngạt. Thái tử chạy đến ôm choàng, không kịp biến cô bèn phải khi thật lai lịch của mình với tên là Thiên Y A Na.

Thái Tử đến tuổi trưởng thành nhưng vẫn chưa có người ưng ý. Thấy Thiên Y A Na xinh đẹp rạng ngời, ông tâu với phụ vương cưới nàng làm vợ. Vua đồng ý và 2 người sống với nhau rất hòa thuận, thương yêu, sinh được hai con, trai tên Trí và gái tên Quý rất khôi ngô.

Thiên Y A Na – Thánh Mẫu đã đem về an lành, ấm no cho dân tộc

Dù êm ấm, hạnh phúc nhưng công dưỡng dục của phụ mẫu quê nhà sao có thể quên. Thiên Y A Na đã bồng hai con và nhập vào khúc kỳ nam để trôi về quê cũ. Thế nhưng hai ông bà Tiều đã không còn tại dương thế. Bà đã xây đắp mồ mả cha mẹ, sửa sang lại nhà cửa để thờ cúng.

Người dân còn nghèo khổ, cơm không đủ no, bà đã dạy cho họ cày cấy, kéo sợi dệt vải và đưa ra những nghi lễ… Từ đó ruộng nương được mở rộng, đời sống dân chúng nơi đây ấm no, hạnh phúc. Có cơm ăn áo mặc, thiên nhiên thuận hòa.

Một năm sau vào ngày lành tháng tốt, xuất hiện chim hạc từ trên trời bay xuống, bà cùng 2 con đã lên lưng hạc và bay về trời. Vì ơn lớn lao của bà, đem lại ấm no cho dân lành, dân đã tạc tượng và thờ cúng Thiên Y A Na. Mỗi năm đến ngày bà thăng thiên, mọi người tụ họp lại tổ chức lễ và múa bóng, dân hoa rất long trọng thể hiện sự tôn kính.

Vì sao Thiên Y A Na là người sở hữu Trầm nhiều nhất?

Sau sự tích hóa thân vào kỳ nam, người dân địa phương Khánh Hòa luôn tin tưởng rằng tất cả trầm hương đều là của Bà đem đến và ban phát. Bà cho mới được nhận còn không cho thì có tìm cách mấy cũng sẽ không tìm ra, dù bạn có đứng cạnh bên cũng không thể nào thấy.

Bạn có khi nào đặt câu hỏi Thánh nữ hóa thân vào Kỳ Nam nhưng lại có biệt danh sở hữu nhiều nhất Trầm Hương?

Trầm Hương và Kỳ Nam có thể coi chúng là cùng một loại. Nhưng nếu bạn có nghe ông cha ta kể lại việc họ đi địu trên rừng cao để mong tìm được kỳ nam thì sẽ biết rằng kỳ nam có giá gấp rất nhiều lần so với Trầm hương. Truyền thuyết kể rằng nếu ai thấy được kỳ nam cũng như việc đang thấy Thánh Mẫu, người đó sẽ được sung sướng, gặp may mắn cả cuộc đời.

Có người thấy được trầm thì may 1 nhưng gặp được Kỳ là may đến 10 lần. Ai có phước phần, có đức và có duyên Bà mới cho thấy được Kỳ Nam. Không những Trầm mà Kỳ Nam cũng đều là của bà.

Theo như tương truyền: Thánh mẫu đã đặt 4 cây trầm hương để trấn 4 phương, làm cho Khánh Hòa lúc nào cũng được thiên thời địa lợi nhân hòa. Một ở suối Ngổ trấn phía Đông, Hòn Dữ (Diên khánh) trấn phía Tây, ở Đồng Bò trấn phía Nam và ở Hòn Bà (Ninh Hòa) trấn phía Bắc.

4 cây mộc thần này không lá nhưng mưa nắng cũng không bị hư hại hay đục khoét. Nếu ai thấy được muốn chiếm hữu thì sẽ bị rắn độc, cọp beo, chim rừng… tấn công. Do vậy trước khi đi địu dân chúng cần phải lập đàn thờ cúng bà, nghi thức long trọng và cẩn thận cách nói trong khi đi rừng.

Truyền thuyết của người dân Chăm Pa kể lại

Xưa kia, có một vị thần ở biển khơi được tạo nên từ mây trời và bọt biển tên là thần Poh Nagar. Trong một ngày nước dâng cao đã đưa người tới song Yjatran ở Kauthara (sông Cù Huân). Trước khi người xuất hiện sấm chớp và gió lớn nổi lên như báo hiệu bà sắp giáng xuống nơi đây. Tất cả đều hạ mình để đón chào vị thần tới nơi đây, cây cối muôn thú đều vui mừng.

Sau khi đặt chân lên bờ, bà đã hóa phép tạo nên những cung điện lộng lẫy và uy nghi. Sở hữu nhiều phép thần thông và tới 97 người chồng. Trong tất cả chỉ có Pô Yan Amo là người chồng có quyền uy nhất. 97 người chồng cho bà 38 đứa con, tất cả đều là con gái và đều trở thành thần tiên. 3 vị thần được bà truyền nhiều quyền năng nhất chính là Pô Nagar Dara, Pô Bia Tikuk và Rarai Anaih.

Trong một ghi chép khách do Phan Thanh Giản viết vào năm 1857 thời vua Tự Đức thứ 9 và sau này tới năm 1970 được ông Lê Vinh và ông Quách Tấn tạc lại có nội dung như sau: “Khi đất Kauthara thuộc về người Việt, thì nữ thần Po Nagar cũng trở thành vị nữ thần của người Việt với tên gọi là Thiên Y A Na và sự tích của bà cũng được Việt hóa.”

Lễ hội tháp bà và điệu múa bóng huyền thoại

Không những mang ý nghĩa tâm linh cho người Chăm Pa mà lễ hội tháp bà ponagar cũng là ngày lễ lớn của tín dân Khánh Hòa. Hằng năm cứ đến ngày 20-23 tháng 3 âm lịch, lễ hội tháp bà được diễn ra rất long trọng. Người người dân hương, dâng hoa, dâng lễ vật để cầu mong dân chúng Khánh Hòa nói riêng và cả nước nói chung được ấm no, hạnh phúc và cầu xin mưa thuận gió hòa.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Đặc biệt với màn múa bóng điêu luyện của các cô gái trẻ, đầu đội lễ vật, người hoa tươi, người đèn lồng ngũ sắc. Các cô gái mặc những bộ áo xiêm rực rỡ, mới nhất, xiêm y của người Chăm Pa và ngã nghiêng, uốn lượn theo điệu nhạc. Điệu múa bóng là đặc trưng của người Chăm, chỉ múa dâng lên mẹ (Bà Thiên Y) mỗi khi dịp lễ.

Tháp Bà Ponagar Nha Trang

Ngoài múa bóng, lễ hội còn được diễn ra với các nghi thức:

- Lễ thay y: diễn ra vào ngày 20/3 đúng giờ Ngọ 12h trưa. Chi tiết diễn ra nghi thức trong buổi lễ, bạn có thể xem tại đây.

- Lễ thả hoa đăng: diễn ra vào lúc 19h – 21h ngày 20/3.

- Lễ cầu quốc thái dân an: diễn ra lúc 6h – 8h ngày 21/3

- Lễ cúng ngọ, cúng thí thực: diễn ra lúc 12h – 12h30 ngày 21/3

- Tế lễ cổ truyền: diễn ra lúc 6h – 8h ngày 23/3

- Lễ Tôn Vương, lễ Khai Diên: diễn ra lúc 6h – 9h ngày 23/3

- Lễ Dâng Hương tạ mẫu: diễn ra lúc 23h – 24h ngày 23/3

- Múa bóng và hát văn: diễn ra trong tất cả các ngày lễ hội.

- Hội thi rước nước và bày mâm hoa quả dâng Mẫu: diễn ra lúc 10h – 15h ngày 23/3.

Giá vé tháp bà Ponagar: 21.000đ/khách/lượt

Giờ mở cửa: 8h00 – 18h00

Số điện thoại tháp bà Ponagar: 0899 789 815

Thông tin liên hệ

Xem bản đồ

Địa chỉ:

Gần cầu Xóm Bóng - TP. Nha Trang

Điện thoại:

0899 789 815

Góp ý bài viết